Yas ve kayıp
Bir yakını kaybetmenin ardından yaşanan yas, zaman alan ve kişiden kişiye değişen doğal bir süreçtir. Destek ihtiyacını, yasın gündelik hayata dönüşü ne ölçüde engellediği belirler.
Sık görülen işaretler: Derin üzüntü, özlem, suçluluk, günlük düzene dönememe
Yas süreci ne zaman destek gerektirir?
Yas süreci, aylar geçmesine rağmen kişi işine ve günlük sorumluluklarına dönemediğinde, yoğun suçluluk ya da öfke sürdüğünde ve sosyal ilişkilerden belirgin biçimde uzaklaştığında destek gerektirir. Bir yakının kaybından sonra ilk haftalarda yoğun üzüntü, özlem, uyku ve iştah değişiklikleri yaşamak olağandır. Yasın belirli bir süresi yoktur; belirleyici olan gündelik hayata yeniden katılabilmektir.
Olağan kabul edilen tepkiler
- İlk haftalarda yoğun üzüntü, özlem ve ağlama
- Uyku, iştah ve dikkatte geçici değişiklikler
- Özel günlerde ve yıl dönümlerinde duyguların yeniden yoğunlaşması
Destek alınması önerilen durumlar
- Aylar geçmesine rağmen işe ve günlük sorumluluklara dönülememesi
- Kaybın gerçekliğini kabul etmekte uzun süre zorlanma
- Yoğun suçluluk ya da öfke duygusunun sürmesi
- Sosyal ilişkilerden belirgin biçimde uzaklaşma
Gündelik hayatta yapabilecekleriniz
- Duygularınızı bastırmak yerine güvendiğiniz kişilerle paylaşın; yalnız taşınan yas daha ağır yaşanır.
- Uyku ve beslenme düzeninizi olabildiğince koruyun.
- Taşınma ya da iş değişikliği gibi önemli kararları mümkünse kaybın ardından gelen ilk aylarda vermeyin.
- Yıl dönümü ve bayram gibi zor geçebilecek günler için önceden bir plan yapın.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Kaybın ardından yaşamın anlamını yitirdiği düşüncesi ya da kendinize zarar verme düşünceleri ortaya çıktıysa beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
Görüşmelerde kaybın öyküsünü, kaybedilen yakınla olan ilişkiyi ve kaybın ardından değişen yaşam düzenini ele alıyoruz. Amacımız yası hızlandırmak değil, kişinin kaybı anlamlandırarak gündelik hayatına yeniden katılmasını desteklemektir. Evde yas tutan çocuklar varsa ebeveynlerle çocuğa uygun anlatım üzerine de çalışıyoruz.
Sık sorulan sorular
Yas ne kadar sürer?
Yasın belirli bir süresi yoktur. Kaybın yarattığı yoğun duygular çoğu zaman ilk aylarda azalmaya başlar, ancak özlem uzun yıllar sürebilir. Belirleyici olan, kişinin zamanla gündelik hayatına yeniden katılabilmesidir.
Yas sürecinde destek almak için ne kadar beklemeliyim?
Belirli bir bekleme süresi gerekmez. Kaybın ardından kendinizi yalnız hissediyorsanız ya da günlük düzeninize dönmekte zorlanıyorsanız bir görüşme planlayabilirsiniz.